Wat betekent het voor een pleegkind om te leven met 2 families? In deze serie van 4 afleveringen Leven met 2 families wordt gesproken over loyaliteit, loyaliteitsconflicten, ouders en eigen kinderen.
Verder kijken, luisteren & lezen
Jan en Henny werden van de een op andere dag pleegouders van hun kleinkinderen.
Lees verhaal Jan en Henny werden van de een op andere dag pleegouders van hun kleinkinderen.
Na twintig jaar weer met z’n tweeën te zijn, veranderde ons leven in één klap: onze dochter overleed plotseling. Zij had drie kinderen uit twee huwelijken. Kort na haar overlijden stonden twee kleinkinderen van ons op de stoep met de vraag: “Mogen we bij jullie komen wonen, want thuis gaat het niet goed?”
Onze eerste reactie was natuurlijk “ja” en dan heb je van de een op andere dag twee (klein)kinderen fulltime in huis van 12 en 10 jaar oud. Kort daarna keken we elkaar met vragende ogen aan: “Hoe laat gaan kinderen van die leeftijd ook alweer naar bed? Hoeveel zakgeld krijgen ze? Help!” “Straks hebben we 10-minuten gesprekken op school. Waar zijn we aan begonnen en hoe pakken we dit aan?”
Het werd druk in huis, maar dat had ook wel wat. We werden al snel geconfronteerd met het feit dat wij geen opa en oma meer waren, maar dat we opvoeders waren geworden. Dat was voor ons echt wel een schok.
Met geluk werden wij op het spoor van Jeugdzorg en Pleegzorg gezet en kregen we echte en voor ons accurate hulp. We vonden het wel erg pijnlijk dat er werd onderzocht of wij wel geschikt waren om onze kleinkinderen als pleegouders op te voeden. Uiteindelijk werd mijn vrouw de voogdes van onze twee kleinkinderen en dankzij de externe hulp kregen we structuur. We konden ergens terecht met vragen en kregen bijvoorbeeld hulp bij het maken van schoolkeuzes voor de kinderen. De jongens voerden regelmatig gesprekken over hun gevoelens, wat voor ons fijn was omdat wij worstelden met ons eigen verdriet.
Wij hadden verdriet om het verlies van onze dochter en zij om het verlies van hun moeder. Het was voor ons allemaal een verdrietige en moeilijke periode. Als oud politieman vond ik het ook moeilijk om mijn emoties te laten zien aan de kinderen.
Ook hier kregen we handvatten voor en we spraken met de kinderen af: “Wat je ook doet, het is goed.” “Er is geen draaiboek voor het verwerken van verdriet, iedereen mag dit doen op ieder zijn of haar manier.” We hebben ze geleerd dat het normaal is om het erover te hebben. We bespraken wekelijks tijdens het avondeten: “Hoe zit jij in je vel?”, “Heb je iets extra’s nodig?”. Het gemis van onze dochter en hun moeder blijft, maar samen zijn wij er wel doorheen gekomen.
In ruim elf jaar zijn we samen naar een nieuwe fase in ons leven gegroeid. We hebben onze kleinkinderen zien opgroeien en lief en leed met elkaar gedeeld. Inmiddels zijn ze allebei uitgevlogen en hebben ze hun eigen plek in het leven gevonden. Dat geeft ons een mooi en gerust gevoel.
Toen onze kleinkinderen net bij ons kwamen wonen, kozen we ervoor om gewoon als opa en oma te functioneren. Terugkijkend had het misschien geholpen om meteen duidelijk te maken dat onze rol zou veranderen. Dat we in naam misschien opa en oma bleven, maar in de praktijk de verantwoordelijkheid van ouders op ons zouden nemen. Zo hadden we veel onduidelijkheden en verwachtingen kunnen voorkomen.
Wat wij eraan hebben overgehouden, is dat wij door deze situatie met onze tijd zijn meegegaan. De kinderen hebben ons bij de les gehouden en ons laten zien dat het leven doorgaat en verandert. Uiteindelijk kijken we terug op een bijzondere en waardevolle periode, waarin we veel hebben geleerd en mooie momenten hebben meegemaakt. Maar de omstandigheden waaronder dit op ons pad kwam, hadden we natuurlijk nooit willen meemaken.
Wat kun je doen als een kind niet thuis woont?
Bekijk antwoord Wat kun je doen als een kind niet thuis woont?
Wanneer een kind tijdelijk of voor langere tijd niet thuis woont, heeft dat vaak veel impact op het kind én op het gezin. Het kind kan verschillende gevoelens tegelijk hebben, zoals verdriet, opluchting, boosheid of onzekerheid. Ook voor ouders kan het moeilijk zijn. Je kunt verdriet, gemis, machteloosheid of schuldgevoel ervaren. Het kan lastig zijn om je eigen emoties te dragen en tegelijkertijd beschikbaar te blijven voor je kind.
Wat kun je doen?
- Laat merken dat je kind belangrijk voor je blijft, ook als het ergens anders woont.
- Houd contact op een manier die past bij de situatie, bijvoorbeeld door te bellen, schrijven, videobellen of af te spreken.
- Toon interesse in het dagelijks leven van je kind. Vraag niet alleen hoe het gaat, maar ook naar school, vrienden en dingen die het leuk vindt.
- Erken dat de situatie moeilijk kan zijn. Je hoeft verdriet, gemis of teleurstelling niet weg te praten.
- Geef je kind de ruimte om eerlijk te vertellen wat het voelt, ook als dat lastig is om te horen.
- Geef je kind niet het gevoel dat het moet zorgen voor jouw verdriet of andere emoties. Zoek als ouder steun bij andere volwassenen.
- Werk, als dat kan, goed samen met de mensen die voor je kind zorgen. Een kind heeft er baat bij als belangrijke volwassenen elkaar steunen.
- Houd, waar mogelijk, vast aan vertrouwde gewoontes en rituelen. Voorspelbaarheid en herkenning geven houvast.
- Blijf oog houden voor het gewone leven van je kind. School, vrienden, hobby’s en plezierige momenten zijn belangrijk en mogen doorgaan.
- Blijf hoop en vertrouwen uitstralen. Kleine momenten van aandacht, warmte en betrokkenheid kunnen een groot verschil maken.
- Neem een kijkje op de pagina voor kinderen en klik op ‘ik woon niet thuis’. Bij ‘vraag’ staan vragen die kinderen bezighouden en beantwoord zijn.
Tot slot
Als een kind niet thuis woont, kunnen zowel het kind als de ouders te maken krijgen met gevoelens van verdriet, gemis, onzekerheid en machteloosheid. Juist dan is het belangrijk om de verbinding met elkaar te blijven zoeken en het kind te laten merken: je hoort bij ons en je blijft belangrijk voor ons. Je hoeft de situatie niet op te lossen of alle moeilijke gevoelens weg te nemen. Door beschikbaar te blijven, goed te luisteren, het gewone leven zoveel mogelijk door te laten gaan en ook goed voor jezelf te zorgen, help je je kind om zich ondanks de veranderingen verbonden en gesteund te blijven voelen.
Loyaliteit en pleegkinderen | Pleegzorg.nl Podcast
Luister podcastLoyaliteit en pleegkinderen | Pleegzorg.nl Podcast
Larissa is al 8 jaar pleegouder. Ze heeft drie pleegkinderen opgevangen, als netwerkpleegouder en bestandspleegouder (voor een lange periode). In deze podcast Loyaliteit vertelt pleegmoeder Larissa over loyaliteitsconflicten van haar pleegkinderen en haar eigen kinderen.
Deze podcast is gemaakt door pleegzorg.nl
Omgaan met oordelen in een pleeggezin | Pleegzorg.nl Podcast
Luister podcastOmgaan met oordelen in een pleeggezin | Pleegzorg.nl Podcast
In de podcast Omgaan met oordelen vertelt pleegmoeder Patty over het krijgen van oordelen van andere mensen. Welke oordelen zijn dat? Hoe gaat ze daarmee om? En hoe laat je je pleegkind jou noemen?
Deze podcast is gemaakt door pleegzorg.nl
Rouw & Verlies bij pleegkinderen | Pleegzorg.nl Podcast
Luister podcastRouw & Verlies bij pleegkinderen | Pleegzorg.nl Podcast
In de podcast Rouw & Verlies wordt rouw- en verliescoach Nynke Rikkers geïnterviewd over fases in rouw en verlies. Er wordt besproken hoe je rouw en verlies herkent bij pleegkinderen. Hoe herken je het verschil tussen rouw en verlies en andere mogelijke zorgen bij pleegkinderen?
Kijk op Rouw & Verlies bij uithuisplaatsing voor meer informatie van pleegzorg.nl
Volgens Manu Keirse zijn er tien cruciale boodschappen om kinderen goed te begeleiden.
Lees verhaal Volgens Manu Keirse zijn er tien cruciale boodschappen om kinderen goed te begeleiden.
Als ouders uit elkaar gaan, is dat een ingrijpende gebeurtenis. Er verandert veel in het leven van de volwassenen maar ook van hun kinderen. Het vertrouwde gezin valt uiteen en kinderen krijgen te maken met nieuwe situaties, emoties en onzekerheden.
Manu Keirse is hoogleraar verlies en deskundige in rouw en verlies. In zijn boek Kinderen helpen bij verlies beschrijft hij tien boodschappen die ouders kunnen helpen om hun kinderen zo goed mogelijk te begeleiden tijdens en na een scheiding. Zijn hoofdgedachte is dat een scheiding wel het einde van een relatie kan betekenen, maar niet het einde van ouderschap. Kinderen moeten de ruimte krijgen om van beide ouders te blijven houden en zich veilig te voelen bij allebei. De tien boodschappen kunnen hierbij helpen.
- Vertel zodra het reëel wordt aan de kinderen dat jullie mogelijk uit elkaar gaan en wacht niet tot het laatste moment. Iets waarop ze zijn voorbereid, komt vaak minder hard aan.
- Vertel waarom jullie uit elkaar gaan zonder elkaar tot boeman te maken. De manier waarop kinderen dit horen, zet de toon voor de toekomst. Een bittere en beschuldigende boodschap zorgt voor pijnlijke emoties die jarenlang blijven hangen.
- Leg uit dat er een onderscheid is tussen partnerliefde en ouderliefde, dat het feit dat jullie niet meer van elkaar houden, niet wil zeggen dat jullie ook niet meer van de kinderen houden.
- Vertel wat er nu zal veranderen door de scheiding. Als je dit niet in begrijpelijke taal kunt uitleggen, vullen jonge kinderen de leemten in met hun fantasieën, die vaak veel erger zijn dan de werkelijkheid.
- Leg uit hoe er voor hen zal worden gezorgd.
- Laat de kinderen toe om boos en verdrietig te zijn en zorg dat ze met hun boosheid en verdriet bij iemand terechtkunnen. Boosheid kan een gezonde reactie zijn, omdat het ervoor zorgt dat je stoom afblaast en opgekropte gevoelens uit. Leg uit dat liefde en boosheid vaak samengaan.
- Zeg uitdrukkelijk dat ze geen schuld hebben aan de echtscheiding van hun ouders.
- Respecteer in beide huishoudens regels en regelmaat (liefst dezelfde). Als liefdevolle maar duidelijke regels en grenzen wegvallen, grijpen kinderen wellicht de kans om volgens hun eigen regels te leven. Of volgens geen enkele regel.
- Maak van de kinderen niet elk weekend de bode van agressieve boodschappen. Bescherm hen tegen conflicten en vijandigheid.
- Zorg ervoor dat ze van beide ouders een positief beeld kunnen bewaren.
Keirse, M. (2020) Kinderen helpen bij verlies. Lannoo.