Manu Keirse is hoogleraar verlies en deskundige op het gebied van verlies en rouw. In zijn boeken en lezingen besteedt hij ook aandacht aan de gevolgen van een scheiding voor kinderen en aan de manier waarop ouders hun kinderen hierin kunnen ondersteunen. Een aantal van welke hij noemt in Kinderen helpen bij verlies hebben wij op een rij gezet als aanvulling op wat je kunt doen:
- Dwing een kind niet om te praten. Sommige kinderen hebben tijd nodig en houden hun gevoelens eerst voor zichzelf. Laat merken dat je beschikbaar bent wanneer het kind daar behoefte aan heeft. Een veilige sfeer helpt een kind om zich op zijn of haar eigen moment open te stellen.
- Maak tijd vrij voor een kind. Luister niet alleen naar wat het kind zegt, maar let ook op gedrag, gezichtsuitdrukkingen en wat er misschien achter woorden als ‘alles is goed’ schuilgaat.
- Gebruik bij jonge kinderen eventueel een gezamenlijk schrift of boekje. Bij jonge kinderen kan een gezamenlijk schrift helpen waarin beide ouders belangrijke informatie voor elkaar noteren, bijvoorbeeld over ziekte, moeilijk gedrag, eetmomenten, slaap, activiteiten of andere bijzonderheden. Zo hoeft een kind niet zelf boodschappen tussen beide ouders over te brengen.
- Spreek een vast moment af om met elkaar te communiceren, bij voorkeur wanneer de kinderen niet in de buurt zijn. Spreek bijvoorbeeld een vast belmoment af, houd gesprekken kort en richt ze op de behoeften van kinderen. Persoonlijke onderwerpen en het verleden kun je beter vermijden.
- Verwacht geen waardering of emotionele steun van je ex-partner. Zulke verwachtingen kunnen onrealistisch zijn en oude pijn opnieuw naar boven brengen. Zoek emotionele steun liever bij vrienden, familie of andere vertrouwde volwassenen.
- Leer kinderen een techniek om met heftige emoties om te gaan: een stap achteruit doen, even diep inademen en nadenken voor je reageert. Breng hun deze techniek bij door ze zich een stoplicht voor te laten stellen. ‘Rood’ betekent een heftiege emotie en een aangewezen moment om even pas op de plaats te maken en na te denken voordat je reageert.
- Kijk door de ogen van je kind naar de scheiding. Je kunt je kinderen helpen door hun gevoelens op te merken en een sfeer te creëren waarin ze openhartig over hun gevoelens kunnen praten.
- Ga er niet vanuit dat je kind weet dat je van hem of haar houdt. Spreek dit regelmatig uit en laat het ook merken in kleine dagelijkse momenten.
- Houd familietradities zo veel mogelijk in stand. Denk bijvoorbeeld aan vaste feestdagen, bezoek aan grootouders of een wekelijkse activiteit die belangrijk is voor kinderen. Tradities kunnen kinderen een gevoel van continuïteit geven wanneer er door de scheiding veel verandert.
Keirse, M. (2020) Kinderen helpen bij verlies. Lannoo.
Verder kijken, luisteren & lezen
Volgens Manu Keirse zijn er tien cruciale boodschappen om kinderen goed te begeleiden.
Lees verhaal Volgens Manu Keirse zijn er tien cruciale boodschappen om kinderen goed te begeleiden.
Als ouders uit elkaar gaan, is dat een ingrijpende gebeurtenis. Er verandert veel in het leven van de volwassenen maar ook van hun kinderen. Het vertrouwde gezin valt uiteen en kinderen krijgen te maken met nieuwe situaties, emoties en onzekerheden.
Manu Keirse is hoogleraar verlies en deskundige in rouw en verlies. In zijn boek Kinderen helpen bij verlies beschrijft hij tien boodschappen die ouders kunnen helpen om hun kinderen zo goed mogelijk te begeleiden tijdens en na een scheiding. Zijn hoofdgedachte is dat een scheiding wel het einde van een relatie kan betekenen, maar niet het einde van ouderschap. Kinderen moeten de ruimte krijgen om van beide ouders te blijven houden en zich veilig te voelen bij allebei. De tien boodschappen kunnen hierbij helpen.
- Vertel zodra het reëel wordt aan de kinderen dat jullie mogelijk uit elkaar gaan en wacht niet tot het laatste moment. Iets waarop ze zijn voorbereid, komt vaak minder hard aan.
- Vertel waarom jullie uit elkaar gaan zonder elkaar tot boeman te maken. De manier waarop kinderen dit horen, zet de toon voor de toekomst. Een bittere en beschuldigende boodschap zorgt voor pijnlijke emoties die jarenlang blijven hangen.
- Leg uit dat er een onderscheid is tussen partnerliefde en ouderliefde, dat het feit dat jullie niet meer van elkaar houden, niet wil zeggen dat jullie ook niet meer van de kinderen houden.
- Vertel wat er nu zal veranderen door de scheiding. Als je dit niet in begrijpelijke taal kunt uitleggen, vullen jonge kinderen de leemten in met hun fantasieën, die vaak veel erger zijn dan de werkelijkheid.
- Leg uit hoe er voor hen zal worden gezorgd.
- Laat de kinderen toe om boos en verdrietig te zijn en zorg dat ze met hun boosheid en verdriet bij iemand terechtkunnen. Boosheid kan een gezonde reactie zijn, omdat het ervoor zorgt dat je stoom afblaast en opgekropte gevoelens uit. Leg uit dat liefde en boosheid vaak samengaan.
- Zeg uitdrukkelijk dat ze geen schuld hebben aan de echtscheiding van hun ouders.
- Respecteer in beide huishoudens regels en regelmaat (liefst dezelfde). Als liefdevolle maar duidelijke regels en grenzen wegvallen, grijpen kinderen wellicht de kans om volgens hun eigen regels te leven. Of volgens geen enkele regel.
- Maak van de kinderen niet elk weekend de bode van agressieve boodschappen. Bescherm hen tegen conflicten en vijandigheid.
- Zorg ervoor dat ze van beide ouders een positief beeld kunnen bewaren.
Keirse, M. (2020) Kinderen helpen bij verlies. Lannoo.
Wat een kind écht meemaakt tijdens een scheiding | De Scheiden of Blijven Vodcast
Bekijk filmWat een kind écht meemaakt tijdens een scheiding | De Scheiden of Blijven Vodcast
In deze vodcastaflevering vertelt Astrid (22) hoe het voelt als er thuis spanningen zijn waar niet over wordt gesproken. Zij maakte als kind de scheiding van haar ouders mee. Inmiddels begeleidt zij als chatbuddy bij Villa Pinedo kinderen van gescheiden ouders en hoort ze dagelijks welke vragen, zorgen en gevoelens er leven. Ze vertelt openhartig over de dag waarop haar ouders vertelden dat ze gingen scheiden, waarom juist de periode ná de scheiding zoveel vragen opriep en hoe belangrijk het is dat ouders blijven communiceren. Ook legt ze uit waarom kinderen vaak sociaal wenselijke antwoorden geven, terwijl er van binnen veel meer speelt. Een aflevering voor iedere ouder die wil begrijpen wat een scheiding betekent vanuit de beleving van een kind.
Onderwerpen die aan bod komen:
- Wat kinderen voelen voordat ouders iets vertellen
- Waarom kinderen vaak geen vragen durven stellen
- De impact van niet communiceren
- Hoe kinderen een scheiding jarenlang blijven verwerken
- De rol van Villa Pinedo
- Wat ouders volgens Astrid anders kunnen doen
De Scheiden of Blijven vodcast wordt gemaakt door Renata Vermeulen. Ze begeleidt mensen die vastlopen in hun relatie, bij twijfel, relatiecrisis en scheiding, met oog voor ouders en kinderen.
Wat een kind écht meemaakt tijdens een scheiding | De Scheiden of Blijven Podcast
Luister podcastWat een kind écht meemaakt tijdens een scheiding | De Scheiden of Blijven Podcast
In deze podcastaflevering vertelt Astrid (22) hoe het voelt als er thuis spanningen zijn waar niet over wordt gesproken. Zij maakte als kind de scheiding van haar ouders mee. Inmiddels begeleidt zij als chatbuddy bij Villa Pinedo kinderen van gescheiden ouders en hoort ze dagelijks welke vragen, zorgen en gevoelens er leven. Ze vertelt openhartig over de dag waarop haar ouders vertelden dat ze gingen scheiden, waarom juist de periode ná de scheiding zoveel vragen opriep en hoe belangrijk het is dat ouders blijven communiceren. Ook legt ze uit waarom kinderen vaak sociaal wenselijke antwoorden geven, terwijl er van binnen veel meer speelt. Een aflevering voor iedere ouder die wil begrijpen wat een scheiding betekent vanuit de beleving van een kind.
Onderwerpen die aan bod komen:
- Wat kinderen voelen voordat ouders iets vertellen
- Waarom kinderen vaak geen vragen durven stellen
- De impact van niet communiceren
- Hoe kinderen een scheiding jarenlang blijven verwerken
- De rol van Villa Pinedo
- Wat ouders volgens Astrid anders kunnen doen
De Scheiden of Blijven podcast wordt gemaakt door Renata Vermeulen. Ze begeleidt mensen die vastlopen in hun relatie, bij twijfel, relatiecrisis en scheiding, met oog voor ouders en kinderen.
Zo help je je kind écht na een scheiding | De Scheiden of Blijven Podcast
Luister podcastZo help je je kind écht na een scheiding | De Scheiden of Blijven Podcast
Kinderen laten lang niet altijd zien wat een scheiding met hen doet. Maar hoe zorg je er als ouder voor dat je kind zich veilig, gezien en gehoord blijft voelen?
In deze podcast vertelt Amber van Riessen over haar eigen ervaringen als kind van gescheiden ouders én haar werk als pedagoog bij Stichting Villa Pinedo. Ze deelt praktische inzichten waarmee ouders hun kinderen beter kunnen begeleiden tijdens en na een scheiding.
Onderwerpen die aan bod komen:
* Hoe je ervoor zorgt dat een huis weer als thuis voelt.
* Waarom kinderen zich vaak aanpassen zonder iets te zeggen.
* Hoe je loyaliteitsproblemen kunt voorkomen.
* Waarom het nooit te laat is om met je kind over de scheiding te praten.
* Het verschil tussen contactverlies en ouderverstoting.
Een open en eerlijk gesprek dat iedere ouder zou moeten horen.
De podcast wordt gemaakt door Renata Vermeulen. Ze begeleidt mensen die vastlopen in hun relatie, bij twijfel, relatiecrisis en scheiding, met oog voor ouders en kinderen.
Zo help je je kind écht na een scheiding | De Scheiden of Blijven Vodcast
Bekijk filmZo help je je kind écht na een scheiding | De Scheiden of Blijven Vodcast
Kinderen laten lang niet altijd zien wat een scheiding met hen doet. Maar hoe zorg je er als ouder voor dat je kind zich veilig, gezien en gehoord blijft voelen?
In deze vodcast vertelt Amber van Riessen over haar eigen ervaringen als kind van gescheiden ouders én haar werk als pedagoog bij Stichting Villa Pinedo. Ze deelt praktische inzichten waarmee ouders hun kinderen beter kunnen begeleiden tijdens en na een scheiding.
Onderwerpen die aan bod komen:
* Hoe je ervoor zorgt dat een huis weer als thuis voelt.
* Waarom kinderen zich vaak aanpassen zonder iets te zeggen.
* Hoe je loyaliteitsproblemen kunt voorkomen.
* Waarom het nooit te laat is om met je kind over de scheiding te praten.
* Het verschil tussen contactverlies en ouderverstoting.
Een open en eerlijk gesprek dat iedere ouder zou moeten horen.
De vodcast wordt gemaakt door Renata Vermeulen. Ze begeleidt mensen die vastlopen in hun relatie, bij twijfel, relatiecrisis en scheiding, met oog voor ouders en kinderen.
Wat kun je doen als ouders gaan scheiden?
Bekijk antwoord Wat kun je doen als ouders gaan scheiden?
Een scheiding brengt veel veranderingen met zich mee. Ook als een scheiding de beste keuze is, kan een kind zich verdrietig, boos, onzeker of schuldig voelen. Voor ouders zelf kan een scheiding ook veel emoties oproepen. Het kan lastig zijn om je eigen gevoelens te dragen en tegelijkertijd beschikbaar te blijven voor je kind.
Wat kun je doen?
- Vertel samen aan je kind wat er gaat veranderen en wat hetzelfde blijft.
- Geef je kind de ruimte om vragen te stellen. Kinderen verwerken een scheiding stap voor stap en kunnen op verschillende momenten met nieuwe vragen komen.
- Maak duidelijk dat de scheiding nooit de schuld van je kind is.
- Geef ruimte aan alle gevoelens. Verdriet, boosheid, opluchting, onzekerheid of juist weinig voelen: het mag er allemaal zijn.
- Dwing je kind niet om partij te kiezen en maak je kind niet verantwoordelijk voor de gevoelens van jou of de andere ouder.
- Praat respectvol over de andere ouder, ook als dat soms moeilijk is. Probeer je eigen emoties en conflicten niet bij je kind neer te leggen.
- Wees duidelijk over afspraken, zodat je kind weet waar het aan toe is. Een voorspelbaar ritme geeft houvast.
- Stimuleer contact met beide ouders als dat veilig en mogelijk is. Geef je kind de ruimte om van beide ouders te blijven houden.
- Blijf aandacht houden voor school, vrienden en hobby’s. Juist gewone dingen geven houvast en helpen om het leven niet alleen om de scheiding te laten draaien.
- Maak ook ruimte voor plezier en ontspanning. Lachen en leuke dingen doen betekent niet dat je kind minder verdriet heeft of minder van een ouder houdt.
- Zorg ook goed voor jezelf. Een scheiding kan veel van je vragen. Zoek steun bij familie, vrienden of andere vertrouwde volwassenen, zodat je kind niet jouw belangrijkste steunbron hoeft te zijn.
- Neem een kijkje op de pagina voor kinderen en klik op ‘mijn ouders zijn uit elkaar’. Bij ‘vraag’ staan vragen die kinderen bezighouden en beantwoord zijn.
Tot slot
Een scheiding betekent voor een kind vaak dat veel vertrouwde dingen veranderen. Juist daarom zijn eerlijkheid, voorspelbaarheid en ruimte voor gevoelens belangrijk. Door je kind niet te belasten met volwassen zorgen en conflicten, maar wel beschikbaar te blijven en het gewone leven zoveel mogelijk door te laten gaan, geef je houvast. Ook als ouder hoef je niet alles alleen te kunnen. Door goed voor jezelf te zorgen en steun te zoeken wanneer dat nodig is, houd je ruimte om er voor je kind te zijn. Zo help je je kind om stap voor stap zijn weg te vinden in de nieuwe situatie.