Manu Keirse geeft tips over hoe om te gaan met kinderen en ziekte van een dierbare

Volgens Manu Keirse, hoogleraar en deskundige op het gebied van verlies, is communicatie een van de moeilijkste dingen voor een gezin dat te maken krijgt met langdurige ziekte. Er gebeurt binnen een gezin, waardoor zowel ouders als kinderen fysiek en emotioneel uitgeput kunnen raken. Juist dan is het belangrijk om kinderen houvast en perspectief te bieden: het leven gaat weer verder, al zal het misschien anders worden dan voorheen. 

In Kinderen helpen bij verlies geeft hij waardevolle inzichten in hoe je kinderen kunt ondersteunen wanneer iemand die belangrijk voor hen is ziek is. Eerlijk vertellen, gevoelens ruimte geven en oog houden voor wat een kind nodig heeft, staan daarin centraal. We hebben een aantal van zijn belangrijkste tips voor je op een rij gezet:

• Luister naar het verhaal van kinderen. Denk niet dat je hun verhaal kent. Door te vertellen kan een kind gebeurtenissen orderen, verbanden leggen en betekenis geven aan wat er gebeurt. Luisteren helpt ook om misverstanden of verkeerde interpretaties op te merken.

• Neem wat kinderen zien en horen serieus. Wanneer kinderen verschillende verhalen of verklaringen horen, kunnen ze zich heen en weer geslingerd voelen tussen wat ze zelf ervaren en wat volwassenen vertellen. Probeer daarom aan te sluiten bij wat kinderen daadwerkelijk hebben gezien, gehoord en begrepen.

• Bereid een bezoek aan het ziekenhuis voor. Vertel vooraf wat kinderen kunnen verwachten en wat er met de zieke gebeurt. Geef kinderen vervolgens zoveel mogelijk inspraak in hoe het bezoek verloopt, zeker bij een eerste bezoek aan het ziekenhuis.

• Organiseer momenten met het gezin samen zonder de buitenwereld. Plan tijd met het gezin zonder bezoek of telefoon. Zo ontstaat er ruimte om samen te zijn en te verwerken wat er op dat moment allemaal gebeurt. Vraag eventueel aan iemand anders om berichten door te geven in plaats van dat je dat zelf blijft doen. 

• Kinderen en jongeren hebben iemand nodig die hen helpt hun gevoelens te uiten. Maak kinderen duidelijk dat het niet raar is om je bang en boos te voelen. Ze denken soms dat een gevoel dat ze hebben ‘slecht’ of ‘verkeerd’ is. Maar een ‘verkeerd’ gevoel bestaat niet, elk gevoel is normaal. 

• Zie de behoefte aan afstand niet als onverschilligheid. Een kind kan soms behoefte hebben om even weg te zijn van het ziekenhuis, de zieke of de spanning thuis. Dat betekent niet dat het kind minder van de zieke houdt. 

• Leg uit wat ‘ziek’ betekent. Het woord ‘ziek’ kan voor een kind van alles betekenen: van een verkoudheid tot een levensbedreigende aandoening. Wees daarom zo concreet mogelijk over wat de ziekte in jullie situatie betekent. 

• Als een dierbare niet meer beter wordt en zal sterven, zeg dan duidelijk dat de zieke niet wilde sterven. Vooral jonge kinderen kunnen denken dat volwassenen alles kunnen en dus ook bewust zouden kunnen kiezen om te sterven. Het kan daarom belangrijk zijn dit letterlijk te benoemen. 

• Vergeet bij ziekte van een kind niet de gezonde broers en zussen. De zorg en aandacht voor een ziek kind kunnen zoveel vragen dat andere kinderen zich verwaarloosd, minder belangrijk of zelfs schuldig voelen. Blijf daarom bewust aandacht hebben voor alle kinderen. 

Volgens Manu Keirse zijn er zeven dingen die kinderen moeten weten wanneer iemand in het gezin ernstig ziek is. 

1. Het gaat om een ernstige ziekte.
2. Naam van de ziekte.
3. Wat er thuis zal veranderen.
4. Hoe er voor ze zal worden gezorgd.
5. Uitleg over de behandelingen.
6. De ziekte is niet besmettelijk.
7. Niemand heeft schuld.

Meer aandachtspunten en tips over hoe je kinderen kunt ondersteunen, kun je lezen in Kinderen helpen bij verlies of in een van zijn andere boeken.